Languedoc, Limoux – Het mysterie van ND de Marceille

Limoux _ NDDM
Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on pinterest
Share on linkedin
Share on email

Net buiten Limoux staat de enigmatische kerk ‘Notre Dame de Marceille’. De kerk speelt in het mysterie van Rennes le Chateau een prominente rol. Het interieur is verrassend, maar ook de omgeving verbergt een mysterie.

Wat is het mysterie van Notre Dame de Marceille?

Het mysterie van de Notre Dame de Marceille heeft vele lagen. Het interieur van de kerk is verrassend. Het is rijk aan decoraties; de zegels, de kruiswegstatie en de schilderijen zijn fascinerend. De hele kerk ademt een sfeer uit alsof het een geheim herbergt. En het mysterie lijkt alleen maar groter te worden, naarmate je je meer verdiept in de geschiedenis van de kerk.

Zwarte Madonna

Zwarte Madonna Notre Dame de Marceille

Volgens de legende was een boer bezig met het ploegen van zijn land. Plotseling weigerde de os, die de ploeg trok, verder te gaan. Het leek wel alsof een onzichtbare kracht hem tegenhield. De boer ging kijken. Hij groef wat zand weg bij de voorpoten van de os en vond een standbeeld van de maagd Maria, die een kind vasthield. Het was uitgesneden uit een donker, bijna zwart hout. Hij nam het standbeeld mee naar huis in de volle overtuiging dat hij de vondst te danken had aan Gods zegen.

Maar de volgende ochtend was het standbeeld verdwenen. Als snel bleek dat het standbeeld weer terug was op de plek waar de boer het oorspronkelijk had gevonden. Na een derde keer waarschuwde de boer de plaatselijke geestelijken. Overtuigd van het feit dat hier sprake was van een wonder, werd op deze plek een kerk gebouwd.

Zwarte Madonna NddM
Klik voor een vergroting

Het beeld was in de kerk te bezichtigen, maar het beeld werd in 2007 zwaar beschadigd. Het is vervangen door een kopie. Het beeld is verborgen in een nis met een rijk versierd traliewerk. Toen ik het origineel voor het eerst zag vond ik het niet echt een zwarte madonna. Ze leek ook niet echt oud, eerder tijdloos. Misschien dat dit komt omdat ze prachtig gekleed is, waardoor alle eventuele beschadigingen zijn bedekt. Haar ogen zijn in verhouding groot en kijken je indringend aan. Om haar lippen hangt een mysterieuze glimlach.

Geschiedenis van Notre Dame de Marceille

Er is voor het eerst sprake van de kerk in 1011. Dan wordt het terrein aan de abdij van St Hillaire geschonken. In 1137 wordt het bij naam genoemd: Santa Maria de Marcelleno. De zwarte Madonna, waarover ik hierboven sprak stamt waarschijnlijk uit deze periode.

In de 13e eeuw vinden de kruistochten tegen de Katharen plaats. De Katharen of Albigenzen waren een religieuze beweging die veel aanhang kende in de Languedoc. Voor de katholieken was dit een ketterij die hard bestreden moest worden. Van de abdij van St. Hillaire was bekend dat zij de katharen een warm hart toedroegen. Dit had tot gevolg dat veel van hun bezittingen werden geplunderd en verdeeld.

Fouquet 

Louis Fouquet
Louis Fouquet
Nicolas Fouquet
Nicolas Fouquet
Francois Fouquet
Francois Fouquet

De priorij van Marceille werd toegekend aan de aartsbisschop van  Narbonne en dit zou tot de 18e eeuw zo blijven. Interessant is de tussenperiode van Bisschop François Fouquet. Deze bisschop is een broer van de beroemde Nicolas Fouquet,  de opperschatbewaarder van Lodewijk XIV. Hun broer, Louis Fouquet was ook een geestelijke en een bekende van de schilder Poussin.

Louis schrijft op 17 april 1656 een brief aan zijn broer Nicolas:

Monsieur Poussin en ik hebben bepaalde zaken besproken die ik je graag uit de doeken wil doen. Zaken die je via Monsieur Poussin voordelen kunnen brengen waar zelfs koningen grote moeite voor willen doen om ze van hem gedaan te krijgen en die volgens hem misschien niemand anders in de komende eeuwen zal ontdekken. En wat meer is, de kwestie vraagt weinig kosten en kan zelfs in winst worden omgezet. En deze zaken zijn zo moeilijk te ontdekken dat niets op deze aarde van meer waarde of zelfs gelijke waarde kan zijn.

(vertaling overgenomen uit Klaas van Urk, Zoektocht naar de Heilige Graal en de Ark des Verbonds)

Deze intrigerende passage heeft een verband met het Rennes le Chateau Mysterie, waar uit één van de perkamenten de volgende boodschap is gedecodeerd:

BERGERE PAS DE TENTATION QUE POUSSIN TENIERS GARDENT LE CLEF PAX DCLXXXI PAR LE CROIX ET CE CHEVAL DE DIEU J’ACHEVE CE DAEMON DE GARDIEN A MIDI POMMES BLEUES

(vertaling: Herderin geen verleiding dat Poussin Teniers de sleutel bewaken vrede 681 door het kruis en het paard van God voltooi (vernietig) ik deze demon bewaker op de middag blauwe appels).

Grote perkament

Daarmee worden de schilders Poussin en Teniers in verband gepracht met een geheime sleutel. Zou dit het geheim zijn waar Louis Fouquet naar verwijst?

Hoe dan ook, François Fouquet, bisschop van Narbonne, is Lazarist. De orde van Lazaristen is door Vincentius a Paulo in 1625 gesticht en deze nieuwe bisschop koopt terrein achter de Notre Dame de Marceille op om daar een seminarium op te richten in de lijn van deze orde. Hij loopt echter te snel van stapel en hier komt niet veel van terecht.

Verbouwingen

We nemen nu een stap in de geschiedenis. Om 1796 wordt de kerk particulier verkocht en er mogen tijdelijk geen diensten meer gehouden worden. Dit duurt tot 1814. Gaudéric Mèche werd priester van 1815 tot 1838 opgevolgd door Abbé Gasc (1838-1872).  De laatste legt een Voie Sacreé (pelgrimspad) aan, dat links van de kerk naar beneden loopt, langs een kruis, een bron en een herdenkingssteen. Verder voorziet hij de kerk van een nieuw interieur en sluit toegang tot de crypte af. De waterbron, die achter in de kerk stond, werd weggehaald. Tot slot kocht hij een stuk land tegenover de kerk en legde daar een park aan, waarin een standbeeld van Vincentius a Paulo kwam te staan.

Vincentius Notre Dame de Marceille
Vincentius Notre Dame de Marceille

Toen hij in 1873 aftrad werd er een aantal Lazaristen geïnstalleerd. Daarmee kwam de wens van François Fouquet eindelijk in vervulling. De Lazaristen zouden tot 1905 blijven.

Verkoop

Billard

Ondertussen gebeurt er weer iets vreemds. Het tribunaal van Limoux krijgt in 1890 het verzoek om de kerk te veilen. Op dat moment wordt de kerk door vier mensen beheerd, waaronder een bankier, Theodore Bourrel en Félix-Arsène Billard, de Bisschop van Carcasonne. Het duurt nog een paar jaar voordat de kerk in 1893 onder de hamer komt. Bourrel wint de veiling en koopt de kerk voor 51.050 franc. Hij wil van de kerk een pelgrimsoord maken, maar Bisschop Billard had de zwarte madonna inmiddels verwijderd en in de kerk in Limoux ondergebracht. Daarmee was het plan van een pelgrimsoord onuitvoerbaar en een paar maanden later verkocht Bourrel de kerk aan Billard. Deze betaalde 53.879 franc uit zijn privé vermogen.  Direct daarop keerde de zwarte madonna weer terug in de kerk en viel de kerk toe aan het bisdom.

In 1912 krijgt de kerk de status van Basiliek. Gezien de grootte en het belang van de kerk kun je dit verrassend noemen. Wellicht was dit een erkenning van het feit dat de kerk ook daadwerkelijk een pelgrimskerk is.

Wat je niet mag missen

Maria bij de ingang

De deur vormt al een eerste mysterie. Je ziet Maria met Jezus op haar arm. Opvallend is dat dit beeld na een restauratie in de zestiger jaren totaal van houding is veranderd.

Maria bij de ingang NddM

De kruiswegstaties

De kruiswegstaties zijn onderwerp geweest van veel speculatie. Volgens Franck Daffos (Franse onderzoeker) komt Pontius Pilatus 3x voor, namelijk in de staties 1, 9 en 11.  De 14e statie is ook bijzonder. De man die Jezus in het graf legt is gelijk gekleed aan de Jezus van de eerdere staties. Er wordt gespeculeerd dat Jezus door Jezus in het graf wordt gelegd.

Schilderij van de Heilige Antonius

Dit schilderij is na een verbouwing van plaats veranderd. Vroeger hing hij tegenover de preekstoel, maar tegenwoordig hangt het ernaast. Het schilderij kent veel restauraties. Voor wie Frans kan lezen is deze pagina over het schilderij zeer informatief. 

Notre Dame de Marceille_Antonius
Antonius

De zegels

Als je de muur van de kerk goed bekijkt valt je op hoe precies alles is geschilderd. Het moet een enorm werk zijn geweest om de hele kerk te voorzien van kunstmatig tegelwerk. Daarnaast kun je 26 zegels onderscheiden. Het is lastig om ze stuk voor stuk te bestuderen. Misschien is het handig een verrekijker of een goede telelens mee te nemen om zo aandacht te geven aan de details en de bijschriften. Vier zegels, waaronder de ark, zijn twee keer afgebeeld in de kerk.

Notre Dame de Marceille_AntoniusArk
Klik op de afbeelding om naar een site te gaan waar je alle zegels goed kunt bekijken.

Wat je niet (meer) kunt bekijken

De crypte van de kerk is niet toegankelijk en de waterput, die vroeger in de kerk aanwezig was kun je ook niet meer zien. Op een oude prent uit 1830 is deze nog wel zichtbaar

De gewelven van Bertaulet

De Belgische onderzoeker Jos Bertaulet (pseudoniem van Jos Thijs) heeft onderzoek gedaan een boek (la Vraie Langue Celtic, van Henri Boudet) en de relatie die het had met Notre Dame de Marceille. Hij had het boekje in 1986 gekregen en was direct gefascineerd geraakt door de manier waarop Boudet met de taal speelde.

Boudet heeft het over een oertaal, dat het meest op Engels lijkt. Namen van oude plekken kun je fonetisch herleiden naar die oertaal. Omdat zijn redenatie soms zo fantastisch zijn, geloven veel mensen dat het een gecodeerd boek is.

Door de verwijzing naar Notre Dame de Marceille is Bertaulet daar gaan kijken. Op het pelgrimspad trof hij een gedenksteen aan. Als je deze steen leest op de wijze die Boudet is zijn boek doet krijg je een serie aanwijzingen. De datum (1886) maakt het mogelijk dat Boudet zelf een hand zou hebben in de codering.

ICI EST MORT- I see east more
GUSTAVE VISON – Just have vision
SE RENDANT  – see rent end 
AND – and
LE MARCEILLE – the mark sealed
LE 2 MAI  – el to 5 (mei als maand 5)

In het Nederlands vertaald krijg je dan:

Ik zie meer in het oosten / Ga maar kijken /Zie de scheur op het eind / En / Het verzegelde merkteken / Meet op basis van vijf. 

Als je het boek nauwkeurig volgt (en dat kan eigenlijk niet meer, want sommige aanwijzingen zijn er niet meer) kom je bij een ondergronds gewelf uit, dat ik in 2007 met een groepje onderzoekers heb teruggevonden. Men denkt dat dit een geheime bergplaats is geweest uit de Romeinse tijd. Het is mogelijk. De structuur is stevig en doet wel een beetje denken aan een werfkelder, maar dan in het klein. Feitelijk is er sprake van 2 in elkaar overlopende gewelven. Volgens Bertaulet is het een vernuftig systeem om iets te bewaken, waarbij je de ene helft kon laten volstromen zodat je niet bij de andere helft kon komen. Hij dacht aan een crypte. Maar feitelijk zou het ook een bergplaats van een voorwerp kunnen zijn geweest.

Ingang 1 Gewelf Bertaulet
Ingang 1 Gewelf Bertaulet
Ingang 2 Gewelf Bertaulet
Ingang 2 Gewelf Bertaulet

Later is er ook gedacht aan een systeem dat water richting de kerk kon pompen. Lasserre, priester en vriend van Boudet, beschrijft rond 1900 over een ondergrondse tank die bij de rivier is en het water op een natuurlijke manier zuivert. Maar de pomp zou zich boven de grond bevinden en aangezien er vlak naast het gewelf een transformatorgebouw is, lijkt de combinatie tussen water en elektriciteit niet logisch.

Misschien dat het gewoon de kelders zijn van een huis dat vroeger of die plaats heeft gestaan, de term gewelf is wat mij betreft een beetje overdreven.

Hoe dan ook, de ruimtes geven hun geheim niet zomaar prijs. Als je zelf op zoek gaat, ga dan vooral niet alleen. Je kunt in de kelders komen door een zware metalen plaat te lichten. Eéntje brengt je bij een trap, die naar beneden gaat. Hierdoor kom je in de eerste ruimte. De tweede ruimte kun je ook van buitenaf bereiken. Ook deze is afgedekt met een plaat. En eh…

… je hoeft de aanwijzingen van Bertaulet niet te volgen om de gewelven te vinden als je logisch nadenkt. 

Gewelf Bertaulet

Een reactie plaatsen

Waar ligt: Limoux

Door deze website te gebruiken, stemt u in met het gebruik van cookies in overeenstemming met ons cookiebeleid.